De tentoonstelling in de Nieuwe Kerk van 9 juli tot april 2027 bestaat uit diverse thema’s en is samen gemaakt  met het IHLIA LGBTI Heritage en in samenwerking met klankbordgroepen uit de LHBTQIA+-gemeenschap om onverwachte en gefluisterde verhalen te ontdekken die verbindingen leggen door de tijd heen en horen bij de tentoongestelde opengeslagen boeken en objecten.

We hebben deze dag vele mensen ontmoet die hebben meegewerkt aan de tentoonstelling.

Sharan Bala bijvoorbeeld van Spread the Word, een Intersex Collectief in Nederland. Sharan is kunstenaar en resident van de Rijksacademie. Zij vecht voor emancipatie, medische rechten en publieke zichtbaarheid van intersekse mensen.

Ze werkt aan een installatie over de medicalisering van haar lichaam. Er worden afdrukken getoond van medische gegevens van haar vele doktersbezoeken. Deze installatie is te zien in De Nieuwe kerk.

Tevens zal de marmeren sculptuur Hermaphroditus in bruikleen van het Allard Pierson museum worden getoond.

    
Sharan Bala                                                      Erik Alkema

In Club chUrch, https://www.clubchurch.nl ,één van de weinige of was het de enige overgebleven ontmoetingsplek voor mannen compleet met donkere kamers en sling, maakten we kennis met de kunstenaar Erik Alkema, van wie prachtige wandkleden te zien zijn.

Erik vertelde een indrukwekkend en kwetsbaar verhaal over de geschiedenis van zijn seksualiteit. Het begon met zijn rectum, die hij als ‘gesealde’ plakjes aubergine - hij heeft zijn rectum in eigen bezit gehouden - heeft laten zien tijdens een performance over anale sex. Maar al snel ging het over de enorme druk die hij heeft gevoeld tijdens de aidsepidemie waarbij hij zich eigenlijk nooit vrij voelde om zich seksueel te laten gaan. Pas bij PrEP (een pil die beschermt tegen het oplopen van hiv) merkte hij dat er een enorme last van hem afviel. Maar ja toen kwam covid en toen…. kanker. Zijn verhaal raakte me. De kleur van de kerk was zwart en ik werd even teruggeschoten naar de tijd dat ik lange tijd voor hiv en aids gerelateerde organisaties werkte. We dansten in de weekenden de zwaarte van die tijd van ons af. Toen ik na vijftien jaar stopte en ander werk ging doen, weet ik nog dat ik in het park de zon weer op mijn huid kon voelen en bij de afwas het warme water. Ik was een heel eind opgeschoven naar een donkere beleving van het leven zonder het te merken. En ik identificeer me als lesbische vrouw en liep in het geheel geen risico. Tot mijn verbazing kwam aids plotsklaps nergens in mijn omgeving meer voor. In het ‘straight’ leven van alledag leek het eigenlijk niet te bestaan.

Ik ben erg voor gratis verstrekking van PrEP, want denk je eens in hoe dat moet zijn geweest, sex hebben en altijd bang zijn voor een mogelijk doodvonnis na zes maanden, want zolang duurde de uitslag van de HIV test indertijd.  En ik gun de ‘mannen’ alle clubs, bars en sauna’s die zij zich maar wensen.  Erik’s verhaal valt te beluisteren in De Nieuwe Kerk.

Daar is ook het boek te zien uit het Stadsarchief, waarin de ondertrouw van Willem/Barbara en Hilletje staat genoteerd.

   
Ondertrouw                                                     Vervolgde 'lollepotten'

Misschien kent u het verhaal van Willem /Barbara Adriaens die in ondertrouw ging met Hilletje Jans in 1632!  Ze hadden al drie jaar kennis aan elkaar. Maar na de ondertrouw ging het mis. Werd het aanstaande huwelijk misschien al geconsumeerd? Het kwam in elk geval uit en ‘Willem’ werd Amsterdam uitgegooid. Ook in het Stadsarchief zelf komt ‘Barbara’ voor bij de expositie Drag in Amsterdam.  Het stadsarchief Amsterdam opent op 26 juni de expositie Drag in Amsterdam in de hal en schatkamer. https://www.amsterdam.nl/stadsarchief

We kennen natuurlijk geen pronouns van Willem/Barbara dus bij het thema crossdressing wordt hen ‘Barbara’ en is ze als vrouw geduid, gekleed als man - en daarmee is het eerste lesbische huwelijk bestendigd! Er is ook het boek met de vervolging over de vier ‘lollepotten’ te zien. Deze vrouwen ontmoeten elkaar op een speciale maar wel openbare ontmoetingsplek waar, ik vat het samen, sex werd bedreven. Ze werden verlinkt en vervolgd en werden helaas voor lange tijd tot het Spinhuis veroordeeld met straffen variërend van 4 tot 10 jaar. Of wat te denken over het handgeschreven archief van de gemeente, die mensen verdacht van homoseksuele activiteiten registreerden.  Dat archief werd zonder pardon aan de Duitse bezetter overhandigd met alle gevolgen van dien. Willen we toch zichtbaar zijn? Zichtbaar zijn is lang niet altijd zonder gevaar. Er is moed voor nodig, ook in Nederland waar het meldpunt discriminatie steeds meer meldingen van discriminatie en geweld tegen de LGBTQIA+- gemeenschap ontvangt. 

Het zijn niet enkel boeken hoor. In het Stadsarchief is in de schatkamer een expo over de drag diva en aidsactivist Hellen Zelluf te zien. Hellen werd bekend met haar gay dating show. 

Er zijn vele historische ‘kinky’ objecten te bewonderen zoals de pumps van Vera Springveer, de dildo van de Safe Sex Brigade en het bureau van meneer Schorer. 

  
Pumps Vera Springveer      Dildo safe sex brigade.      bureau Schorer

DE WALK OF PRIDE wordt op 8 juli 2026 geopend op de Dam om 20.15 uur voor de De Nieuwe Kerk.

De Walk of Pride  bestaat uit bronzen tegels, die samen een route vormen van de Dam naar het Homomonument. Op de bronzen tegels staan de namen van mensen die belangrijk zijn geweest  voor de LHBTIQA+- gemeenschap. Deze 52 mensen zijn zorgvuldig geselecteerd door commissie met vertegenwoordigers en stichtingen uit de community. En: het zijn niet enkel Amsterdammers, maar het betreft mensen van over de hele wereld. Het is een groeimonument.

Tekst en tekening: Irene Janze

foto’s: Caro van der Meer